System waru waru (suka kollus, raised fields) składał się z platform ziemnych o wysokości ok. 1m a szerokości do 10m, poprzedzielonych kanałami. Wpływał  na poprawienie jakości gleb i modyfikował lokalny klimat. W dzień woda w kanałach nagrzewała się w a w nocy oddawała ciepło powietrzu. Zmniejszało to ryzyko przymrozków.

System waru waru był użytkowany przez miejscowych Indian w czasach  prekolumbijskich. Zajmował  znaczne przestrzenie w okolicach jeziora Titicaca a także w regionie miasteczka Desaguadero. 

Zrekonstruowane waru waru

Obecnie  system ten nie funkcjonuje, waru waru zostały zerodowane, są zarośnięte trawą i wypasa się na nich zwierzęta domowe. Tak jest również w okolicach miasteczka Desaguadero, zarówno po stronie peruwiańskiej jak i boliwijskiej. Jednak od niedawna podejmowane są próby reaktywacji waru waru. Pierwszy taki eksperyment przeprowadził w latach osiemdziesiątych amerykański archeolog Clark L. Erickson w peruwiańskiej miejscowości Huatta. Udało się zrekonstruować fragment waru waru jednak po zakończeniu projektu miejscowa ludność przestała o nie dbać. Podobne próby reaktywacji podejmowane są obecnie w Boliwii i w wielu miejscach system waru waru funkcjonuje.

Autorka pragnie podziękować Prezes Polskiego Towarzystwa Studiów Latynoamerykanistycznych Urszuli Żuławskiej za inspiracje, pracownikom Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych, w szczególności mgr Zofii Mazurek i dr Bogumiłowi Wicikowi, za pomoc merytoryczna i techniczną . Dziękuję również Oli Miastowaskiej za pomoc i wsparcie w terenie oraz Jarkowi Jankowskiemu za stworzenie tej strony internetowej.